Shadowbox.init();
17 października 2021 r.
Międzynarodowe przemieszczanie odpadów - Wolne granice to nie wolnoamerykanka
Międzynarodowe przemieszczanie odpadów
 
Wolne granice to nie ,,wolnoamerykanka”
 
 Postępująca od wielu lat liberalizacja zasad ruchu transgranicznego na naszym kontynencie i nie tylko, oprócz wielu ułatwień, przyniosła ze sobą także określone zagrożenia. I nie chodzi tu tylko o te, które wiążą się z szeroko rozumianym terroryzmem, ale o zagrożenia wynikające z handlu odpadami różnego rodzaju.
Zasady transgranicznego przemieszczania odpadów regulują przepisy obowiązujące wprost w Unii Europejskiej, zawarte w rozporządzeniu (WE) Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. Urz. WE L 190 z 17.07.2006 r.) oraz uzupełniające je przepisy krajowe ustawy z dnia 29 czerwca 2007r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz. U. Nr 124 poz. 859, z późn. zm). Ustawa ta zawiera regulacje odnoszące się do zagadnień, w których rozporządzenie Nr 1013/2006 odsyła do przepisów prawa krajowego i ma charakter wykonawczy w stosunku do ww. rozporządzenia. Nad przestrzeganiem ww. unormowań formalno-prawnych czuwa w naszym kraju Główny Inspektorat Ochrony Środowiska z siedzibą w Warszawie. W zakresie międzynarodowego przemieszczania odpadów realizuje on zadania, określone w przepisach prawa oraz wskazane przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska jako priorytetowe w „Ogólnych kierunkach działania organów Inspekcji Ochrony Środowiska w latach 2007 – 2013”
Działalność Inspekcji Ochrony Środowiska w 2009 r. związana z transgranicznym przemieszczaniem odpadów, na poziomie GIOŚ koncentrowała się przede wszystkim na wydawaniu decyzji regulujących międzynarodowe przemieszczanie odpadów, to jest: na przywóz odpadów do kraju, wywóz odpadów, głównie niebezpiecznych, za granicę i tranzyt odpadów niebezpiecznych przez teren Polski, a na poziomie wojewódzkich inspektoratów ochrony środowiska głównie na przeprowadzaniu kontroli podmiotów biorących udział w obrocie odpadami – powiedział nam Wiesław Sobczyk, Zastępca Dyrektora Departamentu Kontroli Rynku w Głównym Inspektoracie Ochrony Środowiska. Priorytetem w działalności kontrolnej w 2009 r. było przeciwdziałanie i zwalczanie nielegalnego transgranicznego przemieszczania odpadów. W tym zakresie Inspekcja szeroko współdziałała zarówno z państwowymi organami kontroli, ścigania i wymiaru sprawiedliwości jak i z właściwymi organami państw obcych. Rok 2009 był pierwszym od 2005 r., w którym stwierdzono spadek liczby wydawanych decyzji w porównaniu z rokiem ubiegłym. W latach 2005 – 2007 liczba decyzji z roku na rok rosła, było to odpowiednio 210, 381 oraz 397 decyzji. Spadek liczby wydanych decyzji spowodowany jest wydaniem ok. 30 zezwoleń wstępnych, które pozwalają na udzielanie zezwoleń na okres 3 lat, zamiast jak w zwykłym trybie na okres jednego roku oraz zwolnieniem wzrostu gospodarczego w wielu krajach, do których z Polski były wysyłane odpady. Jednakże, należy podkreślić, że pomimo pierwszego od lat spadku liczby wydanych decyzji w porównaniu z rokiem poprzedzającym, liczba decyzji i tak pozostaje na bardzo wysokim poziomie – 444 wydane decyzje.
Z ogólnej liczby wydanych decyzji, najwięcej, bo aż 355 dotyczyło przywozu odpadów do Polski, 65 decyzji dotyczyło wywozu odpadów z terenu kraju, a 24 decyzje odnosiły się do tranzytu odpadów przez terytorium Polski.
Utrzymana została natomiast tendencja w podziale na kierunki przemieszczania odpadów: największy udział ma przywóz odpadów do kraju – ponad 80% wszystkich decyzji, następnie 14,6% wszystkich wydanych decyzji dotyczyło wywozu odpadów z Polski, a najmniejszy był udział spraw dot. tranzytu odpadów przez terytorium Polski – 5,4% wszystkich decyzji. Szczegółowe dane dotyczące zgłoszeń oraz wydanych decyzji na przywóz, wywóz lub tranzyt odpadów oraz zezwoleń wstępnych są na bieżąco wpisywane, w prowadzonych przez Główny Inspektorat rejestrach, powszechnie udostępnianych na stronie internetowej GIOŚ. Najwięcej decyzji tj. 124 dotyczyło przywozu odpadów z terytorium Niemiec, a w dalszej kolejności z Czech (80), Litwy (29), Holandii (24) oraz Słowacji (22).
Tak jak w poprzednich latach zdecydowana większość decyzji na przywóz odpadów do Polski dotyczyła odpadów z listy zielonej (złom metali, makulatura, stłuczka szklana, tworzywa sztuczne). Na 320 zezwoleń 24 % z nich (77 decyzji) było wydanych na okres 3-letni, na łączną masę ok. 10,8 mln ton, w tym 61 decyzji dotyczyło przywozu złomu na masę ok. 9,9 mln ton, a 11 decyzji przywozu odpadów papieru i tektury na łączną masę 889 tys. ton.
 
Złom metali żelaznych i kolorowych
 
Ze wszystkich wydanych zezwoleń na przywóz odpadów do Polski, najwięcej, bo prawie 50 % wydanych decyzji zezwalających (151 decyzji) odnosiło się do złomów metali żelaznych i kolorowych, których łączna masa określona w decyzjach wyniosła prawie 11 mln ton. Kraje, na przywóz z których udzielono zezwoleń na największą masę złomu to Czechy (prawie 7 mln ton) oraz Rosja (ok. 2,5 mln ton).
Ponadto, Główny Inspektor Ochrony Środowiska udzielił zezwoleń na przywóz m. in.:
- ok. 37 tys. ton odpadów zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego (7 decyzji)
- 20 tys. ton zużytych akumulatorów (2 decyzje)
- prawie 2,6 tys. ton przepracowanych olejów (3 decyzje)
W 2009 r. Główny Inspektor Ochrony Środowiska wydał 65 (101 w 2008 r.) decyzji dotyczących wywozu odpadów z Polski.
Najwięcej wydanych decyzji dotyczyło wywozu odpadów do Niemiec (30), gdzie przemieszczane były przede wszystkim odpady niebezpieczne (m. in. odpadowe oleje), a w dalszej kolejności do Słowacji (23), gdzie wywożone były odpady z listy zielonej (makulatura, złom metali) w związku z koniecznością notyfikowania takich przemieszczeń do końca 2011 r.
Ponadto decyzje zezwalające na wywóz dotyczyły m. in. następujących strumieni odpadów:
- złom metali żelaznych i kolorowych – 6 decyzji – 44,5 tys. ton,
-oleje przepracowane – 6 decyzji – 40 tys. ton,
-przerobiony korek i odpady drewna – 4 decyzje, wywóz do Niemiec – 30 tys. ton,
-papier i tektura – 13 decyzji, wywóz na Słowację – 29,5 tys. ton,
- zgorzelina walcownicza (10 02 10) – 1 decyzja, wywóz na Słowację – 24  tys. ton,
-odpady z demontażu ZSEiE – 4 decyzje – ok. 6,5 tys. ton.
Inspekcja Ochrony Środowiska, która realizuje większość zadań związanych z międzynarodowym przemieszczaniem odpadów, w 2009 r. prowadziła szereg działań, które miały na celu zarówno kontrolę prawidłowej realizacji legalnych transportów odpadów jak i ograniczenie skali nielegalnego przywozu odpadów do kraju – podkreśla Dyr. Wiesław Sobczak. Wojewódzcy Inspektorzy Ochrony Środowiska przeprowadzili 232 kontrole u przedsiębiorców zamierzających lub uczestniczących w transgranicznym przemieszczaniu odpadów. Największą liczbę kontroli przeprowadzili inspektorzy z województw świętokrzyskiego (93), śląskiego (27) i podkarpackiego (21). Kontrole te objęły również huty i odlewnie w zakresie przetwórstwa złomu, nielegalne punkty demontażu pojazdów, zakłady przetwarzania zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego. Podczas kontroli u 50% podmiotów stwierdzono nieprawidłowości w zakresie gospodarowania odpadami.
Wśród naruszeń decyzji GIOŚ nieprawidłowości dotyczyły przede wszystkim:
-nieterminowego przesyłania do GIOŚ powiadomienia o odbiorze odpadów (brak zachowania terminu 3 dni od odbioru odpadów),
-nieprawidłowego wypełniania dokumentów przemieszczania odpadów,
-przewożenia odpadów inną trasą niż określona w decyzji GIOŚ.
Natomiast naruszenia przepisów prawa dot. gospodarowania odpadami oraz warunków posiadanych decyzji w zakresie gospodarowania odpadami dotyczyły głównie obowiązków ewidencyjnych i sprawozdawczych oraz dokumentowania odbioru i odzysku odpadów.
Wśród całej gamy działań kontrolnych GIOŚ ważną rolę pełnią wspólne kontrole międzynarodowego przemieszczania odpadów. Są one ukierunkowane na przeciwdziałanie nielegalnemu transgranicznemu przemieszczaniu odpadów oraz kontrole prawidłowej realizacji przemieszczeń legalnych. Działania teodbywały się przede wszystkim:
- na przejściach granicznych – kontrole przeprowadzane przez funkcjonariuszy Straży Granicznej lub Służby Celnej na przejściach granicznych na granicy zewnętrznej UE, w tym w portach morskich, przy współudziale Inspekcji Ochrony Środowiska,
- na drogach krajowych oraz w obszarach przygranicznych granicy wewnętrznej UE – kontrole przeprowadzane przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego, grupy mobilne Służby Celnej i Straży Granicznej oraz policji, przy współudziale Inspekcji Ochrony Środowiska.
Wspólne kontrole odbywały się m. in. w ramach projektu IMPEL TFS oraz w efekcie współpracy inspektorów ochrony środowiska z Inspekcją Transportu Drogowego, Służbą Celną, Strażą Graniczną oraz Policją na poziomie wojewódzkim.
Wspólne akcje kontrolne IMPEL TFS będą realizowane do końca 2010 r. Na dużą aktywność inspekcyjną w zakresie międzynarodowego przemieszczania odpadów wskazuje fakt, iż w ramach części II ww. projektu (okres 2008 /2009) organy kontrolne w Polsce przeprowadziły największą w Unii Europejskiej liczbę kontroli.
Pomimo wzrastającej świadomości prawnej podmiotów gospodarczych, nadal występują przypadki nielegalnego przemieszczania odpadów – ich ilość odnotowana w 2009 roku uległa wyraźnemu obniżeniu.
W roku 2009 zaobserwowano prawie 50% zmniejszenie liczby przypadków nielegalnego przemieszczania odpadów w porównaniu z rokiem 2008. Dla porównania w 2008 r. stwierdzono 56 nielegalnych międzynarodowych transportów odpadów, podczas gdy w 2009 r. działania kontrolne inspekcji ochrony środowiska oraz Służby Celnej, Straży Granicznej, Inspekcji Transportu Drogowego oraz Policji ujawniły 29 przypadków nielegalnego przemieszczania odpadów. W 2009 r. stwierdzono m. in. 23 przypadki nielegalnego przywozu odpadów do Polski, w tym 13 dot. przywozu odpadów z listy zielonej (głównie złomu, odpadów gumy i odpadów tworzyw sztucznych z Niemiec, Holandii i Anglii). Łączna masa przywiezionych do Polski odpadów z zielonej listy wynosiła ok. 150 ton, z czego ponad 80 ton odpadów już wywieziono z kraju. Pod koniec 2009 r. podczas kontroli WIOŚ ujawniono nielegalny przywóz z zagranicy odpadów zgorzeliny walcowniczej, w ilości 1000 ton. Na podstawie dokumentacji zebranej podczas kontroli ilość tych odpadów przywiezionych łącznie do Polski w 2009 r. wynosiła 3 282 tony.
– W większości przypadków nielegalne przemieszczanie realizowane było bez wymaganego zgłoszenia i zezwolenia. Kilka transportów odpadów realizowanych było z dokumentem określonym w załączniku VII do rozporządzenia 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów, mimo iż istniał obowiązek uzyskania decyzji lub nawet obowiązywał całkowity zakaz przemieszczania odpadów do krajów nie należących do OECD – zwraca uwagę Wiesław Sobczyk. Przy znaczącym spadku liczby przypadków utrzymała się tendencja, że połowa z nich, w nielegalnym przywozie do Polski dotyczy odpadów z listy zielonej, które objęte są obowiązkiem notyfikacji w związku z okresem przejściowym Polski, który obowiązuje do 31.12.2012 r.
W stosunku do osób i podmiotów gospodarczych, które dopuściły się naruszeń prawa nakładane są administracyjne kary pieniężne w zakresie międzynarodowego przemieszczania odpadów.
Na podstawie ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów Wojewódzkie Inspektoraty Ochrony Środowiska w 2009 r. wydały 43 decyzje administracyjne nakładające kary pieniężne. Ponad połowę z nich, czyli tj. 24 decyzje, stanowiły orzeczenia dotyczące nielegalnego transgranicznego przemieszczania odpadów w postaci pojazdów. W stosunku do pozostałych odpadów wydano 19 decyzji o nałożeniu kary, w tym za nielegalne przemieszczanie odpadów 8 oraz za naruszenia warunków przemieszczeń legalnych 11 decyzji. Łączna wysokość nałożonych kar to 3.112.500,00 PLN, z której zdecydowaną większość stanowi suma kar za nielegalne międzynarodowe przemieszczanie odpadów w postaci pojazdów wynosząca 1.920.000,00 PLN. Kwota 1.192.500,00 PLN stanowi łączną wysokość kar za transgraniczne przemieszczanie odpadów, w tym za nielegalne przemieszczanie odpadów 920.000,00 PLN a za naruszenia związane z legalnym przemieszczaniem odpadów 272.500,00 PLN.
















Copyright: IGMNiR 2009 - 2012